|
Yeri
Kıbrıs, 9.251 km2 lik alanı ile Akdenizin üçüncü büyük
adasıdır ve Akdenizin kuzeydoğusunda bulunur. Ada
Türkiye'nin 64 km güneyinde, Suriye'nin 96 km batısında,
Mısır'ın 400 km kuzeyinde ve Yunanistan anakarasının
yaklaşık 770 km güneydoğusunda bulunur. Kıyılarının toplam
uzunluğu 780 km'yi bulur.
Yüzey Şekilleri
Adanın kuzeyinde kıyıya çok yakın uzanan ve beş tepeli
görünümünden dolayı Beşparmak Dağları olarak adlandırılan
dağlar bulunur. Kıyıya paralel olarak 160 km boyunca uzanan
bu dağlar Akdenizin doğusundaki büyük Alp-Himalaya
zincirinin en güney ucunu oluşturur. Güneyde ise Troodos
Dağları (Karlıdağ) bulunur. Bu dağların en yüksek noktası
olan Olmypos dağı 1.951 m yüksekliğindedir. Adanın iç
tarafında ise Mesarya olarak ta bilinen İçova bulunur.
Yarısı sulanan bu ova adanın temel tahıl üretim alanıdır.
Akarsular ve İklim
Adanın bütün önemli ırmakları Troodos dağlarından doğar. En
büyükleri olan Kanlı Dere Gazimağusa Körfezine, Karyoti
Irmağı Güzelyurt Körfezin, Kuris Irmağı ise Episkopi
Körfezine dökülür.
Kıbrıs'ta Akdeniz iklimi hüküm sürer. Yazlar sıcak ve kurak,
kışlar ise ılık ve yağışlıdır. Yıllık ortalama yağış miktarı
500 mm'dir. En düşük ortalama 350 mm ile Lefkoşa'da, en
yüksek ortalama ise 1025 mm ile Olympos dağında görülür.
Ortalama sıcaklıklar ise yazları 20-30 °C, kışları ise 5-15
°C arasında değişir.
Bitki Örtüsü
Adanın kuzey kıyısı boyunca yaprak dökmeyen ağaçlarla kaplı
verimli bir ova vardır. Burada ayrıca zeytin, keçiboynuzu,
portakal, limon ve greyfurt ağaçları yetişir. Troodos
Dağları çam, meşe, servi ve sedir ormanlarıyla kaplıdır.
Güney ve batıdaki dağ yamaçlarında üzüm bağları uzanır.
Sonbaharla ilkbahar arasında İçova çok bol yetişen kır
çiçekleri, çalılık ve fundalarıyla yemyeşil ve renkli bir
görünüm alır. Ayrıca okaliptus, akasya, selvi ve çam
ağaçlarının birçok türünün görüldüğü ormanlık kesimler
vardır. Adanın batı ucunda, Güzelyurt çevresindeki alanlarda
portakal bahçeleri bulunur.
Nüfus
Adanın toplam nüfusu yaklaşık olarak 900.000 kadardır. Bu
nüfusun yaklaşık 200.000 kadarı Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti'nde, geri kalan 700.000 kadarı ise Rum tarafında
yaşamaktadır. En büyük şehir iki kesimin de başkenti olan
Lefkoşa'dır. Lefkoşa'nın toplam nüfusu 250 000 kadardır.
Lefkoşa, ortasında bulunan bir hat ile Türk ve Rum kesimini
ayırmaktadır. Limasol ise yaklaşık 150 000 kişilik nüfusu
ile Lefkoşa'dan sonra adadaki ikinci büyük kenttir.
Doğal Kaynaklar
Adanın en önemli doğal kaynağı bakırdır. Bakır'ın bir çok
dildeki karşılığının (copper, Kupfer, cuivre, cobre)
Kıbrıs'tan geldiği bilinmektedir. En önemli bakır kaynakları
Türk tarafındaki Gemikonağı yakınındadır. Adada bakırdan
başka demir sülfürü, asbest ve kromda çıkarılmaktadır.
Arkeoloji ve Sanat
Kıbrıs coğrafi konumu nedeniyle Yakındoğu ve Ege
uygarlıkları arasında bir köprü oluşturmaktadır. Kıbrıs
sanatında bu uygarlıkların etkileri yerel geleneklerle
kaynaşmış özgün bir yaratıcılığa dönüşmüştür.
Kıbrıs tarihinde etkin olan uygarlıklar burada çeşitli
eserler bırakmışlardır. Bu uygarlıklar arasında Yunan,
Mısır, Asur, Pers uygarlıkları sayılabilir. Ortaçağ
sıralarında adaya hakim olan Batı uygarlığı da adaya çeşitli
eserler, özellikle kiliseler bırakmıştır. Osmanlılar
zamanında bu kiliselerin bir kısmı camiye dönüştürülmüş, bir
kısmına ise dokunulmamıştır. Ayrıca gene bu dönemde çeşitli
camiler, türbeler, tekkeler, hamamlar, hanlar, konaklar ve
kaleler inşa edilmiştir. Bu özellikleri ile Kıbrıs bir
uygarlıklar harmanı gibidir. |
